Εσωτερικές και εξωτερικές αιμορροΐδες: Διαφορές, συμπτώματα και θεραπεία

Τι είναι οι εσωτερικές και τι οι εξωτερικές αιμορροΐδες;

Οι αιμορροΐδες είναι φυσιολογικοί αγγειακοί σχηματισμοί που συμβάλλουν στον έλεγχο της κένωσης. Όταν όμως διογκώνονται, μετακινούνται ή προκαλούν συμπτώματα, γίνεται λόγος για αιμορροϊδική νόσο. Ανάλογα με τη θέση τους, διακρίνονται σε εσωτερικές και εξωτερικές αιμορροΐδες.

Οι εσωτερικές αιμορροΐδες βρίσκονται στο εσωτερικό του πρωκτικού σωλήνα. Επειδή αναπτύσσονται σε περιοχή με μικρότερη ευαισθησία στον πόνο, μπορεί να προκαλέσουν αιμορραγία χωρίς έντονη ενόχληση. Όταν διογκωθούν αρκετά, ενδέχεται να προβάλλουν έξω από τον πρωκτό κατά την κένωση. Η κατάσταση αυτή ονομάζεται πρόπτωση και, ανάλογα με τη σοβαρότητά της, ο ιστός μπορεί να επανέρχεται μόνος του, να χρειάζεται χειροκίνητη επαναφορά ή να παραμένει μόνιμα έξω.

Οι εξωτερικές αιμορροΐδες σχηματίζονται κάτω από το δέρμα γύρω από τον πρωκτό. Μπορεί να γίνουν αντιληπτές ως πρήξιμο, ευαίσθητο εξόγκωμα, κνησμός ή δυσφορία. Όταν δημιουργηθεί θρόμβος στο εσωτερικό τους, προκαλείται θρόμβωση εξωτερικής αιμορροΐδας, η οποία συνήθως εκδηλώνεται με ξαφνικό, έντονο πόνο και ένα σκληρό εξόγκωμα στην περιοχή.

Οι δύο τύποι μπορούν να εμφανιστούν ξεχωριστά ή να συνυπάρχουν. Για αυτό, η σωστή διάγνωση είναι σημαντική πριν επιλεγεί η κατάλληλη θεραπεία.

Ποια είναι η διαφορά στα συμπτώματα;

Οι εσωτερικές και εξωτερικές αιμορροΐδες μπορεί να προκαλούν διαφορετικά συμπτώματα, καθώς σχηματίζονται σε περιοχές με διαφορετική ευαισθησία στον πόνο. Οι εσωτερικές αιμορροΐδες συχνά δεν προκαλούν έντονη ενόχληση, ιδιαίτερα στα αρχικά στάδια. Το συχνότερο σύμπτωμά τους είναι η εμφάνιση ζωηρού κόκκινου αίματος στο χαρτί υγείας, στη λεκάνη ή στην επιφάνεια των κοπράνων.

Όταν οι εσωτερικές αιμορροΐδες αυξηθούν σε μέγεθος, μπορεί να προβάλλουν έξω από τον πρωκτό κατά την κένωση. Η πρόπτωση μπορεί να συνοδεύεται από αίσθημα πίεσης, υγρασία, βλέννα, ερεθισμό ή δυσκολία στον καθαρισμό της περιοχής. Σε προχωρημένες περιπτώσεις μπορεί να εμφανιστεί πόνος, ιδιαίτερα όταν ο προπίπτων ιστός παραμένει έξω και πιέζεται.

Οι εξωτερικές αιμορροΐδες είναι συνήθως περισσότερο αισθητές, επειδή καλύπτονται από δέρμα με αυξημένη ευαισθησία. Μπορεί να προκαλέσουν:

• κνησμό και τοπικό ερεθισμό,
• πρήξιμο γύρω από τον πρωκτό,
• ευαισθησία ή πόνο,
• αίσθημα εξογκώματος,
• δυσκολία κατά το κάθισμα ή τον καθαρισμό.

Εάν σχηματιστεί θρόμβος μέσα σε μια εξωτερική αιμορροΐδα, ο πόνος μπορεί να εμφανιστεί ξαφνικά και να είναι ιδιαίτερα έντονος. Συνήθως δημιουργείται ένα σκληρό, ευαίσθητο και μερικές φορές σκουρόχρωμο εξόγκωμα δίπλα στον πρωκτό.

Η αιμορραγία, ο πόνος και το πρήξιμο δεν οφείλονται πάντοτε σε αιμορροΐδες. Παρόμοια συμπτώματα μπορεί να προκαλούνται από ραγάδα πρωκτού, απόστημα ή άλλες παθήσεις, επομένως η επίμονη ή έντονη συμπτωματολογία χρειάζεται ιατρικό έλεγχο.

Ποια αίτια και συνήθειες ευνοούν την εμφάνισή τους;

Οι εσωτερικές και εξωτερικές αιμορροΐδες συνδέονται κυρίως με την αυξημένη πίεση στα αιμοφόρα αγγεία της περιοχής του πρωκτού και του κατώτερου ορθού. Ένας από τους σημαντικότερους παράγοντες είναι η χρόνια δυσκοιλιότητα, καθώς τα σκληρά κόπρανα και το έντονο σφίξιμο κατά την κένωση επιβαρύνουν επανειλημμένα την περιοχή.

Η παρατεταμένη παραμονή στη λεκάνη αποτελεί επίσης συχνή επιβαρυντική συνήθεια. Το πολύωρο κάθισμα, ιδιαίτερα όταν συνοδεύεται από προσπάθεια για κένωση, αυξάνει την πίεση στις αιμορροϊδικές φλέβες. Αντίστοιχα, οι συχνές διάρροιες και οι επαναλαμβανόμενες κενώσεις μπορούν να προκαλέσουν ερεθισμό και να συμβάλουν στην εμφάνιση συμπτωμάτων.

Άλλοι παράγοντες που μπορεί να ευνοήσουν την αιμορροϊδική νόσο είναι:

• η διατροφή με χαμηλή περιεκτικότητα σε φυτικές ίνες,
• η εγκυμοσύνη και η αυξημένη πίεση στην περιοχή της πυέλου,
• η άρση μεγάλου βάρους με έντονη προσπάθεια,
• η αύξηση της ηλικίας και η εξασθένηση των υποστηρικτικών ιστών,
• οι ακανόνιστες συνήθειες του εντέρου.

Η πρόληψη βασίζεται κυρίως στη ρύθμιση των κενώσεων. Η επαρκής κατανάλωση νερού, η σταδιακή αύξηση των φυτικών ινών, η αποφυγή έντονου σφιξίματος και η σύντομη παραμονή στην τουαλέτα μπορούν να μειώσουν την πίεση στην περιοχή.

Οι αλλαγές αυτές βοηθούν στην ανακούφιση των ήπιων συμπτωμάτων, αλλά δεν αρκούν πάντοτε όταν υπάρχει έντονος πόνος, θρόμβωση, σημαντική πρόπτωση ή επαναλαμβανόμενη αιμορραγία.

Πώς αντιμετωπίζονται οι εσωτερικές και οι εξωτερικές αιμορροΐδες;

Η θεραπεία των αιμορροΐδων εξαρτάται από τη θέση τους, τη σοβαρότητα των συμπτωμάτων και τον βαθμό πρόπτωσης. Στις ήπιες περιπτώσεις, η αρχική αντιμετώπιση είναι συνήθως συντηρητική και περιλαμβάνει αύξηση των φυτικών ινών, επαρκή ενυδάτωση, αποφυγή έντονης πίεσης και περιορισμό του χρόνου παραμονής στην τουαλέτα. Τα μέτρα αυτά βοηθούν στη διατήρηση μαλακών κοπράνων και στη μείωση του ερεθισμού.

Οι εσωτερικές αιμορροΐδες που προκαλούν αιμορραγία ή πρόπτωση μπορεί να αντιμετωπιστούν με θεραπείες ιατρείου, όπως:

• απολίνωση με ελαστικό δακτύλιο,
• σκληροθεραπεία,
• υπέρυθρη φωτοπηξία.

Οι συγκεκριμένες μέθοδοι εφαρμόζονται στις εσωτερικές αιμορροΐδες και δεν είναι κατάλληλες για τις εξωτερικές.

Οι εξωτερικές αιμορροΐδες αντιμετωπίζονται συνήθως με ανακούφιση του πόνου, χλιαρά καθιστικά μπάνια και ρύθμιση των κενώσεων. Όταν υπάρχει θρόμβωση και ο πόνος είναι έντονος, ο ιατρός μπορεί να εξετάσει το ενδεχόμενο αφαίρεσης του θρόμβου και του προσβεβλημένου ιστού.

Σε μεγάλες εξωτερικές αιμορροΐδες, συνδυασμένη εσωτερική και εξωτερική αιμορροϊδική νόσο ή προχωρημένη πρόπτωση μπορεί να χρειαστεί επεμβατική αντιμετώπιση. Η χειρουργική αφαίρεση ή η Αφαίρεση Αιμορροΐδων με Laser εξετάζεται ανάλογα με τα ευρήματα και τις ανάγκες του ασθενούς. Δεν υπάρχει μία θεραπεία κατάλληλη για όλους· η επιλογή πρέπει να γίνεται μετά από εξέταση από εξειδικευμένο ιατρό.

Η ιατρική εξέταση είναι σημαντική όταν τα συμπτώματα επιμένουν, επανεμφανίζονται ή επηρεάζουν την καθημερινότητα. Η αιμορραγία, ο πόνος και το πρήξιμο δεν πρέπει να αποδίδονται αυτόματα σε αιμορροΐδες, καθώς παρόμοιες ενοχλήσεις μπορεί να σχετίζονται με ραγάδα πρωκτού, απόστημα ή άλλες παθήσεις της περιοχής.

Έλεγχος από εξειδικευμένο ιατρό χρειάζεται ιδιαίτερα όταν υπάρχει:

• επαναλαμβανόμενη ή έντονη αιμορραγία,
• ξαφνικός και ισχυρός πόνος,
• σκληρό, επώδυνο εξόγκωμα,
• πρόπτωση που δεν υποχωρεί,
• συμπτώματα που επιμένουν παρά τη συντηρητική αντιμετώπιση,
• σημαντική αλλαγή στις συνήθειες του εντέρου.

Η διάγνωση βασίζεται στο ιστορικό και στην εξέταση της περιοχής. Για τον έλεγχο των εσωτερικών αιμορροΐδων μπορεί να χρειαστούν δακτυλική εξέταση και πρωκτοσκόπηση, ενώ σε ορισμένους ασθενείς συστήνονται πρόσθετες εξετάσεις για να αποκλειστούν άλλες αιτίες αιμορραγίας.

Η επιλογή της θεραπείας εξαρτάται από το αν πρόκειται για εσωτερικές, εξωτερικές ή συνδυασμένες αιμορροΐδες, καθώς και από τον βαθμό πρόπτωσης και την ένταση των συμπτωμάτων. Οι σοβαρά προπίπτουσες ή αιμορραγούσες εσωτερικές αιμορροΐδες μπορεί να χρειάζονται θεραπεία ιατρείου ή χειρουργική αντιμετώπιση. Μεγάλες εξωτερικές ή συνδυασμένες αιμορροΐδες ενδέχεται επίσης να απαιτούν επέμβαση.

Συχνές ερωτήσεις για τις εσωτερικές και εξωτερικές αιμορροΐδες

Ποια είναι η βασική διαφορά ανάμεσα στις εσωτερικές και τις εξωτερικές αιμορροΐδες;

Οι εσωτερικές αιμορροΐδες βρίσκονται μέσα στον πρωκτικό σωλήνα και συχνά προκαλούν αιμορραγία ή πρόπτωση. Οι εξωτερικές σχηματίζονται κάτω από το δέρμα γύρω από τον πρωκτό και προκαλούν συχνότερα πόνο, κνησμό ή πρήξιμο.

Ποιες αιμορροΐδες πονάνε περισσότερο;

Οι εξωτερικές αιμορροΐδες είναι συνήθως πιο επώδυνες, επειδή βρίσκονται σε περιοχή με αυξημένη ευαισθησία. Ο πόνος μπορεί να γίνει ιδιαίτερα έντονος όταν δημιουργηθεί θρόμβωση.

Μπορούν οι εσωτερικές αιμορροΐδες να βγουν προς τα έξω;

Ναι. Όταν αυξηθούν σε μέγεθος, μπορεί να προπίπτουν κατά την κένωση. Ανάλογα με τον βαθμό τους, μπορεί να επανέρχονται μόνες τους, να χρειάζονται χειροκίνητη επαναφορά ή να παραμένουν μόνιμα έξω.

Πώς καταλαβαίνω ότι μια εξωτερική αιμορροΐδα έχει θρόμβωση;

Η θρόμβωση εξωτερικής αιμορροΐδας προκαλεί συνήθως ξαφνικό, έντονο πόνο και ένα σκληρό, ευαίσθητο εξόγκωμα κοντά στον πρωκτό. Η διάγνωση πρέπει να επιβεβαιώνεται από ιατρό.

Είναι φυσιολογικό να υπάρχει αίμα από τις αιμορροΐδες;

Οι αιμορροΐδες μπορούν να προκαλέσουν ζωηρό κόκκινο αίμα, κυρίως μετά την κένωση. Ωστόσο, κάθε αιμορραγία από το ορθό χρειάζεται αξιολόγηση, επειδή μπορεί να οφείλεται και σε άλλη πάθηση.

Μπορούν να συνυπάρχουν εσωτερικές και εξωτερικές αιμορροΐδες;

Ναι, ένας ασθενής μπορεί να έχει ταυτόχρονα εσωτερικές και εξωτερικές αιμορροΐδες. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η θεραπεία προσαρμόζεται στα συμπτώματα και στα ευρήματα της εξέτασης.

Πότε αρκεί η συντηρητική θεραπεία;

Η συντηρητική θεραπεία μπορεί να βοηθήσει σε ήπιες περιπτώσεις, με φυτικές ίνες, ενυδάτωση, μαλακά κόπρανα και αποφυγή έντονης πίεσης. Αν τα συμπτώματα επιμένουν ή επανεμφανίζονται, χρειάζεται ιατρικός έλεγχος.